Quà SPAM, thưởng Chuseok và Seollal: Lễ Tết Hàn Quốc thực sự diễn ra thế nào ở công ty Hàn tại Việt Nam?

Chị Linh, nhân viên kế toán ở một nhà máy Hàn Quốc tại Bắc Ninh, vẫn nhớ như in ngày đầu tiên nhận quà Chuseok. Sếp người Hàn bê vào phòng một hộp lớn màu vàng óng, bọc lụa cẩn thận, có cả nơ. Chị tưởng là quà gì đặc biệt lắm — nhân sâm chăng? Bánh truyền thống? Mở ra thì... 9 lon SPAM xếp ngay ngắn như đội quân danh dự.

"Tại sao lại là SPAM?" — chị Linh hỏi đồng nghiệp người Hàn. Anh ta cười: "Đây là quà sang đấy. Ở Hàn, người ta tặng SPAM cho người mình quý."

Nếu bạn đang làm việc tại Samsung, LG, Hyosung, Lotte hay bất kỳ công ty Hàn Quốc nào ở Việt Nam, bạn chắc chắn sẽ gặp khoảnh khắc bối rối tương tự vào dịp Chuseok hoặc Seollal. Và bạn sẽ có rất nhiều câu hỏi: Tại sao lại SPAM? Có cần tặng quà lại sếp không? Tiền thưởng có chắc chắn không, hay chỉ là "tùy tâm"?

Hãy cùng giải mã toàn bộ văn hóa quà tặng và thưởng lễ Hàn Quốc — không khách sáo, không lý thuyết suông.

Chuseok và Seollal (명절) là gì?

Trước hết, hai ngày lễ này quan trọng như thế nào với người Hàn?

Seollal (설날) là Tết Nguyên Đán Hàn Quốc — rơi vào cùng ngày với Tết của Việt Nam (mùng 1 tháng Giêng âm lịch). Đây là dịp gia đình sum họp, làm lễ cúng tổ tiên (차례 — charye), ăn canh bánh gạo (떡국 — tteokguk).

Chuseok (추석) là Tết Trung Thu Hàn Quốc, rơi vào ngày 15 tháng 8 âm lịch. Người Hàn gọi đây là "Lễ Tạ Ơn Hàn Quốc" — về quê thăm mộ tổ tiên, ăn bánh songpyeon (송편), tụ họp gia đình.

Hai dịp này được gọi chung là 명절 (myeongjeol) — "lễ lớn". Với người Hàn, đây là hai dịp duy nhất trong năm mà cả đất nước gần như đóng cửa — sân bay quá tải, đường cao tốc kẹt cứng. Người Hàn xa quê đều phải về nhà.

Và ở công ty? Đây cũng là hai dịp duy nhất mà công ty CHẮC CHẮN sẽ tặng quà và thưởng cho nhân viên — kể cả nhân viên ở các chi nhánh nước ngoài như Việt Nam.

Tại sao luôn là SPAM? Văn hóa quà tặng Hàn Quốc giải mã

Bây giờ đến câu hỏi lớn nhất: Tại sao lại SPAM?

Câu trả lời nằm ở lịch sử. Trong và sau Chiến tranh Triều Tiên (1950-1953), thực phẩm khan hiếm. Lính Mỹ mang theo SPAM — thịt hộp đóng gói, để được lâu, giàu đạm. Với người Hàn lúc đó, SPAM là thứ xa xỉ, chỉ người có quan hệ với quân đội Mỹ mới có. Nó trở thành biểu tượng của sự dư dả, của "đẳng cấp".

Sau 70 năm, dù Hàn Quốc đã giàu có, ý nghĩa văn hóa đó vẫn còn nguyên. Một hộp quà SPAM cao cấp (loại bán riêng cho dịp lễ) có giá khoảng 30,000-50,000 KRW (khoảng 600,000 - 1,000,000 VND). Đây là một món quà "có thể trưng bày", "có thể đem đi biếu" — đúng kiểu Hàn Quốc.

Ngoài SPAM, các hộp quà phổ biến khác bao gồm:

• Hộp dầu ăn cao cấp (참기름 — dầu mè, 들기름 — dầu tía tô)
• Hộp trái cây (táo Hàn Quốc, lê Hàn Quốc — to khủng khiếp, đắt khủng khiếp)
• Hộp nhân sâm (홍삼 — hồng sâm chế biến)
• Hộp cá khô, rong biển
• Phiếu mua hàng siêu thị (상품권 — sangpumgwon)

Ở Việt Nam, vì lý do logistic, công ty Hàn thường thay thế bằng:

• Hộp quà có cả SPAM Hàn (nhập khẩu) lẫn các sản phẩm Việt Nam
• Phiếu mua hàng siêu thị Lotte Mart, Aeon, Co.opmart
• Trái cây, bánh trung thu Việt Nam
• Phong bì tiền mặt (đôi khi)

Đừng coi thường hộp SPAM — đó là cách công ty thể hiện rằng bạn được trân trọng theo đúng cách của người Hàn.

Tiền thưởng Chuseok/Seollal — thường bao nhiêu, khi nào nhận

Đây là phần mà mọi nhân viên đều quan tâm nhất: tiền.

Ở Hàn Quốc, hầu hết các công ty lớn đều có 명절 보너스 (myeongjeol bonus) — tiền thưởng lễ. Mức phổ biến:

• Công ty lớn (대기업): 50% - 100% lương tháng cơ bản (mỗi dịp lễ)
• Công ty vừa: 30% - 50% lương tháng cơ bản
• Công ty nhỏ: Một khoản cố định, ví dụ 200,000 - 500,000 KRW

Ở chi nhánh Việt Nam, các công ty Hàn lớn thường giữ truyền thống này, nhưng điều chỉnh theo mức lương địa phương:

• Samsung, LG, Hyundai tại Việt Nam: Thường có thưởng Chuseok và Seollal, dao động từ 30% đến 100% lương cơ bản, tùy chính sách từng năm
• Công ty vừa và nhỏ: Có thể là một khoản cố định (1-3 triệu VND) hoặc phiếu quà tặng
• Một số công ty: Gộp vào thưởng Tết âm lịch Việt Nam (vì Seollal và Tết Việt trùng ngày)

Khi nào nhận? Thường là:

• 1-2 tuần trước Chuseok (thường rơi vào tháng 9 hoặc đầu tháng 10 dương lịch)
• 1-2 tuần trước Seollal/Tết âm lịch (cuối tháng 1 hoặc tháng 2 dương lịch)

Lưu ý quan trọng: Khoản này KHÔNG được ghi trong hợp đồng lao động Việt Nam như một khoản bắt buộc. Nó là "phúc lợi tùy tâm" của công ty. Tức là về lý thuyết, công ty có thể bỏ không tặng — nhưng trên thực tế, công ty Hàn Quốc rất hiếm khi bỏ vì điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến tinh thần nhân viên người Hàn.

Muốn tìm hiểu sâu hơn về văn hóa làm việc ở công ty Hàn Quốc tại Việt Nam? Bạn có thể tham khảo Văn hóa làm việc công ty Hàn Quốc người Việt cần biết trên HangulJobs.

Bạn có cần tặng quà lại không?

Đây là câu hỏi mà nhân viên Việt Nam thường lo lắng nhất. Tin tốt: Bạn KHÔNG cần phải tặng quà lại sếp Hàn của mình.

Trong văn hóa công sở Hàn Quốc, dòng chảy quà tặng đi theo chiều từ trên xuống dưới — sếp tặng nhân viên, công ty tặng nhân viên, công ty đối tác tặng đối tác. Nhân viên KHÔNG có nghĩa vụ tặng quà lại sếp. Việc nhân viên cố tặng quà ngược lại còn có thể bị xem là kỳ lạ, thậm chí gây áp lực cho sếp.

Tuy nhiên, có một số tình huống ngoại lệ:

• Nếu sếp Hàn của bạn vừa giúp bạn việc gì đó cá nhân (giới thiệu việc, giúp xin nghỉ phép gấp), một món quà nhỏ vào dịp lễ là phù hợp — nhưng chỉ là quà tượng trưng (bánh, cà phê, trái cây)
• Nếu bạn ở vị trí trưởng nhóm Việt và muốn tặng quà cho nhân viên dưới quyền — điều này được khuyến khích, nhưng cũng không bắt buộc
• Đối với đối tác kinh doanh (khách hàng, nhà cung cấp), việc trao đổi quà lễ là bình thường

Một câu chuyện thực tế: Anh Tuấn ở một công ty Hàn tại Hà Nội đã mua một chai rượu vang đắt tiền tặng sếp dịp Chuseok đầu tiên. Sếp Hàn của anh nhận, lúng túng, rồi hôm sau mời anh ăn trưa và nhẹ nhàng nói: "Lần sau đừng làm thế. Em là nhân viên, anh là sếp. Việc tặng quà là việc của anh."

Những sai lầm phổ biến nhân viên Việt thường mắc dịp lễ Hàn

Sau khi tham khảo kinh nghiệm của hàng trăm nhân viên Việt làm tại các công ty Hàn ở Bắc Ninh, Hà Nội, Hồ Chí Minh và Hải Phòng, đây là 5 sai lầm phổ biến:

1. Khoe quà công ty trên mạng xã hội với caption "công ty keo kiệt"

Đăng ảnh hộp SPAM kèm dòng "Quà gì kỳ cục" có thể vui với bạn bè Việt, nhưng nếu đồng nghiệp Hàn nhìn thấy (mà họ thường có), bạn sẽ bị đánh giá là không tôn trọng văn hóa công ty. Nhớ rằng SPAM là quà sang trong văn hóa Hàn.

2. Từ chối nhận quà

Một số nhân viên Việt nghĩ "tôi không ăn SPAM, từ chối thôi". Đừng. Việc từ chối quà công ty là cực kỳ khiếm nhã trong văn hóa Hàn. Nhận quà, cảm ơn, nếu không dùng thì đem cho người khác.

3. Không nói "cảm ơn" đúng cách

Khi nhận quà, hãy cúi nhẹ và nói "감사합니다 (Kamsahamnida)" — cảm ơn bằng tiếng Hàn. Nếu không nói được tiếng Hàn, ít nhất hãy nói "Cảm ơn anh/chị" với thái độ trân trọng. Đừng cầm hộp quà rồi đi luôn.

4. Hỏi thẳng "có thưởng bao nhiêu" trước ngày trả thưởng

Văn hóa Hàn rất kỵ chuyện hỏi tiền lương, tiền thưởng một cách trực tiếp. Hãy chờ thông báo chính thức từ HR. Nếu sốt ruột, bạn có thể hỏi đồng nghiệp Hàn lâu năm hoặc HR một cách kín đáo.

5. Nghỉ phép không thông báo trong dịp lễ Hàn

Chuseok và Seollal là thời điểm rất nhạy cảm với người Hàn. Nếu bạn nghỉ phép trùng dịp lễ Hàn (kể cả khi Việt Nam không nghỉ), hãy thông báo trước thật sớm và thật rõ ràng. Sếp Hàn có thể đang lên kế hoạch về Hàn — nếu thiếu nhân sự đột xuất, mọi chuyện sẽ rất căng. Tham khảo thêm cách nghỉ gyeongjosa ở công ty Hàn Quốc để hiểu cách báo nghỉ phù hợp văn hóa Hàn.

FAQ — 3 câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Nếu công ty Hàn không tặng quà Chuseok thì sao?

Đây là dấu hiệu đáng lưu ý. Hầu như mọi công ty Hàn có quy mô vừa trở lên đều tặng quà hoặc thưởng dịp lễ. Nếu không có gì, có thể công ty đang gặp khó khăn tài chính, hoặc văn hóa công ty đã bị "Việt hóa" quá nhiều. Bạn có thể hỏi đồng nghiệp lâu năm để biết chính sách thực tế.

Câu hỏi 2: Tôi có thể đổi quà SPAM lấy tiền không?

Tùy công ty. Một số công ty cho nhân viên chọn giữa "quà vật chất" và "phiếu quà tặng". Một số công ty cố định một loại. Bạn có thể hỏi HR — đừng ngại, đây là câu hỏi chính đáng.

Câu hỏi 3: Tiền thưởng Chuseok có bị tính thuế thu nhập cá nhân không?

Có. Tại Việt Nam, mọi khoản thưởng (kể cả thưởng lễ Hàn Quốc) đều được tính vào thu nhập chịu thuế TNCN. Công ty sẽ khấu trừ tự động trước khi trả cho bạn. Hãy kiểm tra phiếu lương để biết số tiền sau thuế.

Cuối cùng, hãy nhớ rằng những hộp SPAM, những phong bì thưởng nhỏ, những lời chúc Chuseok bằng tiếng Hàn — tất cả đều là cách công ty thể hiện rằng bạn là một phần của "gia đình" Hàn Quốc, kể cả khi bạn ở cách Seoul hàng nghìn cây số. Hiểu được ý nghĩa đó, bạn sẽ thấy hộp SPAM ấy không còn lạ lùng nữa — mà thực ra là một lời chào ấm áp từ một nền văn hóa rất khác.